Artyści na misji

Jak to się stało, że młody mężczyzna z Chin, którego ojciec zginął w wyniku tortur, a matka trafiła do więzienia, znalazł się w Nowym Jorku, gdzie na scenie opowiada ich historię poprzez taniec?

Oto inspirująca opowieść o tym, dlaczego powstał Shen Yun, kim są ci niezwykli ludzie i z jakimi trudnościami muszą się zmagać do dziś.

Ta historia zaczyna się w Chinach w latach 90. Kraj właśnie wyszedł z dziesięcioleci brutalnych kampanii politycznych, w tym rewolucji kulturalnej i masakry na placu Tiananmen. Chińczycy mieli już dość Partii Komunistycznej, jej ideologii i wstrząsających kosztów ludzkich.

W tym samym czasie pojawiło się oddolne zjawisko znane jako „boom na qigong”. W latach 70. i 80. o świcie parki w całych Chinach były pełne milionów ludzi wykonujących spokojne ćwiczenia, aby poprawić swoje zdrowie i odnaleźć spokój.

W 1992 roku pan Li Hongzhi z północno-wschodniego miasta Changchun przedstawił starożytną praktykę duchową, która wcześniej nie była nauczana publicznie – Falun Gong.

Zupełnie bezpłatne i dające niezwykle skuteczne rezultaty Falun Gong, zwane również Falun Dafa, szybko rozprzestrzeniło się w całych Chinach. Praktykowali je i pokochali ludzie z różnych środowisk – pracownicy fabryk, naukowcy i urzędnicy państwowi. Oprócz korzyści zdrowotnych Falun Gong zaspokajało ich duchowe pragnienie – uczyło życia zgodnie z zasadami „Prawdy, Życzliwości i Cierpliwości”, porzucania niezdrowych przywiązań oraz bycia dobrymi, życzliwymi ludźmi. Pod koniec lat 90. chiński rząd szacował, że w Chinach Falun Gong praktykowało aż 100 milionów osób.

Szybki wzrost popularności Falun Gong zaskoczył kilku czołowych przywódców Komunistycznej Partii Chin (KPCh), w szczególności sekretarza partii Jiang Zemina. Przeprowadzili potajemne dochodzenie, szukając dowodów pozwalających zakazać Falun Gong, ale nic nie znaleźli. Mimo to, i pomimo znacznego sprzeciwu ze strony innych przywódców rządowych, Jiang zakazał Falun Gong w 1999 roku, uznając 100 milionów ludzi za wrogów państwa.

Propaganda i przemoc, które nastąpiły po tym wydarzeniu, stały się jedną z największych historii dotyczących praw człowieka w XXI wieku. Miliony ludzi trafiły do więzień, obozów pracy i ośrodków „reedukacji”, czyli miejsc prania mózgu. Potwierdzono, że tysiące osób torturowano na śmierć – poprzez pozbawianie snu, bicie podczas zawieszania za kończyny oraz porażanie prądem za pomocą elektrycznych poganiaczy bydła. Być może najbardziej morderczym ze wszystkich czynów jest obecnie dobrze udokumentowana praktyka grabieży organów od żywych ludzi.

Kiedy 20 lipca 1999 r. KPCh rozpoczęła prześladowania, brutalna nagonka wywołała globalną falę szoku. Niektórzy Chińczycy z zagranicy praktykowali Falun Gong, podobnie jak coraz większa liczba osób innych narodowości. Zostali zaskoczeni nagłymi okrucieństwami w Chinach i nie byli przygotowani na propagandę rozpowszechnianą przez KPCh na całym świecie.

Szybko zaczęli podejmować działania, aby zwrócić uwagę społeczności międzynarodowej na to, co działo się w Chinach. Organizowali spotkania, wiece, czuwania i parady; rozdawali ulotki, zbierali podpisy pod petycjami i pukali do drzwi w Waszyngtonie, Ottawie i Genewie. Niektórzy zakładali strony internetowe i firmy medialne; inni pomagali ludziom w Chinach w obejściu blokady internetowej. Wielu co noc dzwoniło bezpośrednio do strażników w chińskich więzieniach.

Wśród praktykujących Falun Gong poza Chinami byli wybitni artyści – zawodowi tancerze, malarze i utalentowani muzycy. Chcieli wykorzystać swoje umiejętności, by przyczynić się do powstrzymania prześladowań. Jednocześnie chcieli pokazać światu piękno, legendy i tradycje duchowe Chin sprzed czasów komunizmu.

W 2006 roku spotkali się wśród falistych wzgórz doliny Hudson w stanie Nowy Jork i pod kierownictwem dyrektora artystycznego D.F. stworzyli Shen Yun.

Spektakl odniósł natychmiastowy sukces. Już w pierwszym sezonie Shen Yun odbyło tournée po całym świecie, zbierając entuzjastyczne recenzje na czterech kontynentach. Widzowie mówili o inspiracji płynącej z piękna i historii przedstawionych na scenie oraz z ożywienia starożytnych tradycji.

Sytuacja prześladowań w Chinach nigdy nie była czymś odległym dla artystów. Wielu z nich samych uciekło przed prześladowaniami.

Kiedy historia dotyczy nas samych

Ci artyści, którzy noszą w sobie przejmujące wspomnienia i palącą potrzebę ratowania bliskich pozostałych w Chinach, zdołali w jakiś sposób przekształcić cały ten ból w piękną i poruszającą sztukę.

Kiedy widzowie widzą uśmiechy i autentyczną radość, z jaką występują ci artyści, nie potrafią sobie wyobrazić, przez co przeszła osoba taka jak pierwsza tancerka Ellie Rao, widoczna na zdjęciu powyżej. Kiedy miała 4 lata, policja wtargnęła do jej domu i zabrała jej ojca wyłącznie z powodu jego wiary. Dziewczynka patrzyła przez okno, jak go wywożą. Nigdy więcej go nie zobaczyła – został zamęczony na śmierć.

W wieku 9 lat uciekła wraz z matką do Tajlandii, a ostatecznie otrzymała azyl w Stanach Zjednoczonych.

Pierwszy tancerz Hungwei Sun, znany z ról bohaterskich wojowników, dorastał bez matki. Kiedy był dzieckiem, jego matka została skazana na siedem lat więzienia za praktykowanie Falun Gong. Hungwei został wysłany do krewnych na Tajwanie. Zanim jego matka zdołała uciec z Chin i ponownie połączyć się z synem, minęło 12 lat. Uważają się za szczęściarzy.

Niedawna ankieta przeprowadzona w zespole wykazała, że prawie 100 artystów Shen Yun zostało bezpośrednio dotkniętych prześladowaniami. Niektórzy trafili do więzienia. Inni stracili członków rodziny w wyniku tortur. Niektórzy nadal mają krewnych przetrzymywanych w więzieniach.

Właśnie dlatego historia Falun Gong stanowi część każdego przedstawienia Shen Yun. Każde przedstawienie składa się z około 20 różnych utworów tanecznych i muzycznych, a kilka z nich poświęconych jest prawdziwym historiom praktykujących Falun Gong – prześladowaniom, z jakimi się borykają, oraz odwadze ich pokojowego oporu. Shen Yun zostało założone przez praktykujących Falun Gong w czasach straszliwych prześladowań. Ta historia jest nie tylko bliska sercu każdego wykonawcy; stanowi ona sedno misji zespołu.

To przeraża Pekin. KPCh wydała niezliczone środki, by przekonać świat, że nie ma żadnych prześladowań, a jednak oto Shen Yun umieszcza ten temat w centrum uwagi w najbardziej prestiżowych teatrach świata. Co więcej, w Shen Yun występują praktykujący Falun Gong – właśnie ta grupa, którą KPCh postanowiła wyeliminować.

Co więcej, Pekin widzi, że Shen Yun przywraca do życia tradycyjną chińską kulturę, niwecząc niemal osiem dekad systematycznych wysiłków KPCh zmierzających do jej wykorzenienia.

Przedstawiając Chiny sprzed komunizmu, Shen Yun dało nadzieję tak wielu ludziom, zarówno Chińczykom, jak i innym narodowościom, pozwalając im wyobrazić sobie Chiny bez komunizmu.

Eksportowanie represji

Shen Yun nie tylko ma zakaz występowania w Chinach, KPCh stosuje dodatkowo szeroki wachlarz taktyk, próbując uciszyć Shen Yun na całym świecie.

Początkowo Pekin wysłał wiele zespołów artystycznych, aby spróbowały konkurować z Shen Yun. Gdy to się nie powiodło, próbował wywierać presję dyplomatyczną, by odwoływać przedstawienia Shen Yun.

Ambasady i konsulaty ChRL na całym świecie wysyłały listy, dzwoniły i odwiedzały teatry, w których zaplanowano występy Shen Yun, próbując wywrzeć na presję na dyrektorach, by odwołali przedstawienia. Posługiwali się subtelnymi groźbami konsekwencji gospodarczych i obiecywali sprowadzenie przedstawień z Chin. Taktyki te rzadko przynosiły skutek.

Przez lata „Wall Street Journal”, „Washington Post”, „London Telegraph” i wiele innych gazet publikowało płatne wkładki przygotowane przez „China Daily” – oficjalny anglojęzyczny organ prasowy KPCh – zatytułowane „China Watch”. Wkładki te wykorzystywały ten sam układ typograficzny i styl co gazety, przez co trudno było je odróżnić od płatnych reklam. Jednak ich treść zawierała tytuły, które na przykład nazywały Shen Yun „bluźnierstwem udającym sztukę”.

Komunistyczna Partia Chin (KPCh) nadal nękała i aresztowała członków rodzin artystów przebywających w Chinach.

Wielokrotnie przebijano opony autobusów i ciężarówek Shen Yun w taki sposób, aby wybuchły przy dużej prędkości. Nacięcia wykonywano na przednich oponach, co zwiększało prawdopodobieństwo utraty kontroli nad pojazdem przez kierowcę. Nacięcia były wykrywane podczas kontroli przed wyjazdem.

KPCh wysłała szpiegów, aby próbowali sabotować działalność zespołu, jednak zostali aresztowani przez FBI i trafili do więzienia.

Gdy to wszystko zawiodło, KPCh i jej agenci sięgnęli po dezinformację, wojnę prawną i groźby.

Począwszy od 2024 roku teatry, w których Shen Yun miało wystąpić, zaczęły otrzymywać e-maile z groźbami masowych strzelanin lub twierdzeniami, że w teatrze podłożono bomby, które zostaną zdetonowane, jeśli Shen Yun otrzyma pozwolenie na występ. Chociaż do tej pory odnotowano ponad 200 takich e-maili i wszystkie zostały zgłoszone policji oraz FBI w celu przeprowadzenia dochodzenia, w żadnym przypadku nie doszło do rzeczywistego zagrożenia. Były to wyłącznie fałszywe alarmy.

Nadawcy e-maili korzystali z sieci VPN i trudno było ich namierzyć, ale ostatecznie tajwańska grupa zadaniowa policji zdołała ustalić, że pochodzą one z Xi’an w Chinach oraz z Instytutu Badawczego Huawei.

Ostatnio KPCh zintensyfikowała swoją kampanię dezinformacyjną, próbując uciszyć Shen Yun. W dokumentach z chińskiego Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego, które wyciekły do sieci, szczegółowo opisano tę strategię wykorzystywania mediów społecznościowych i głównego nurtu w celu nastawienia opinii publicznej przeciwko Shen Yun i Falun Gong.

Jak można było się spodziewać, niektóre z taktyk, jakie natychmiast zostały zastosowane, to tworzenie kont w mediach społecznościowych, których jedynym celem jest atakowanie Shen Yun, fałszywe konta podszywające się pod wykonawców Shen Yun, chińskojęzyczni influencerzy publikujący nieustannie filmy mające na celu zdyskredytowanie Shen Yun oraz aktywność botów wzmacniająca negatywne treści.

Niestety, niektóre z tych narracji, których źródłem jest Pekin, rzeczywiście przedostały się do mainstreamowego dyskursu. (Dowiedz się więcej: 9 błędów w doniesieniach niektórych mediów na temat Shen Yun).

Mimo prześladowań w Chinach, a obecnie także międzynarodowych represji docierających do ich domów w Ameryce, artyści Shen Yun pozostają tak samo zdeterminowani jak zawsze.

Tancerz Louis Liu miał trzy lata, gdy w Chinach zabrano go do szpitala, by odwiedził swoją ciotkę, Gao Rongrong. Ta pełna życia kobieta w wieku około trzydziestu lat została zwolniona z pracy w szkole artystycznej za praktykowanie Falun Gong, a następnie wysłana do obozu pracy. Tam strażnicy torturowali ją przez siedem godzin bez przerwy, rażąc jej twarz pałkami elektrycznymi. Leżąc w szpitalnym łóżku, z policjantami stojącymi na straży obok niej, z poparzonymi i oszpeconymi policzkami, spojrzała na Louisa z czułością, której nigdy nie zapomni. Zmarła rok później w wyniku odniesionych obrażeń.

„Kiedy występuję w tańcach przedstawiających to, co dzieje się dzisiaj w Chinach” – mówi – „jest to dla mnie okazja, by przemówić w imieniu prześladowanych w Chinach, by przemówić w imieniu mojej ciotki”.

3 lutego 2025 roku Louis przygotowywał się do występu przed prawie 3 000 widzów w Dijon we Francji, kiedy pracownicy teatru otrzymali następującą wiadomość e-mail: „Umieściłem w teatrze wiele bomb. Jeśli nie chcecie, by teatr został zrównany z ziemią, natychmiast odwołajcie przedstawienie Shen Yun”.

Nieco ponad godzinę przed rozpoczęciem przedstawienia wszyscy obecni w teatrze, w tym Louis, zostali ewakuowani. Po dokładnym przeszukaniu budynku przez policję pozwolono im wrócić, aby szybko przygotować się do występu. Widzowie czekali na mrozie przez 40 minut, ale jak widać na powyższym zdjęciu, wygląda na to, że nikt nie zrezygnował z udziału w przedstawieniu.

Wsparcie ze strony widzów z całego świata było dla wykonawców niezwykle budujące, podobnie jak widok pracowników teatru stojących ramię w ramię z nimi.

Prowadząca Shen Yun, Nancy Zhang, była już umalowana i ubrana w kostium, przygotowując się do wyjścia na scenę w Toronto, kiedy rozległ się alarm. Wszyscy obecni w teatrze musieli zostać ewakuowani z powodu groźby bombowej. Po raz pierwszy w historii Shen Yun wiadomość e-mail spowodowała odwołanie przedstawienia.

Dla Nancy ten incydent natychmiast przywołał wspomnienia z dzieciństwa w Chinach. Miała wtedy 8 lat i jak zwykle stała na zewnątrz, czekając, aż ktoś ją odbierze po szkole. Ale nikt po nią nie przyszedł. Tego dnia oboje jej rodzice zostali zatrzymani za to, że byli praktykującymi Falun Gong. Jej ojciec trafił do ośrodka prania mózgu, a matka została skazana na trzy lata więzienia.

„Prześladowania zrujnowały moją rodzinę” – powiedziała w Toronto. „Dzisiaj żyjemy w wolnym i demokratycznym społeczeństwie. Nie chodzi tu tylko o Shen Yun. Chodzi o to, czy zagraniczny reżim może dyktować, co Kanadyjczycy mogą oglądać, jakie historie można tu opowiadać i jakie głosy mogą być słyszane”.

Odwołane przedstawienia zostały przełożone, a Shen Yun powróciło do Toronto dwa miesiące później.

Artyści Shen Yun są niezłomni – nawiązanie do tytułu nowego filmu dokumentalnego o Shen Yun „Unbroken” („Niezłomni”).

W zeszłym roku dołączyli do parady w nowojorskiej dzielnicy Chinatown upamiętniającej 20 lipca, dzień, w którym w 1999 roku rozpoczęły się prześladowania.

Od 27 lat praktykujący Falun Gong są zastraszani i demonizowani, a wielu z nich doświadczyło ogromnych cierpień. Mimo wszystko dzisiaj nie poddają się, ponieważ wierzą, że dobro ostatecznie zwycięży.